Đặc điểm các yếu tố tự nhiên khu Bắc Trường Sơn

18
Khu Bắc Trường Sơn
Phân tích đặc điểm các yếu tố tự nhiên khu Bắc Trường Sơn

Khu Bắc Trường Sơn thuộc miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ có ranh giới từ thung lũng sông Cả đến đèo Hải Vân. Phía tây giáp với Lào, phía Đông giáp đồng bằng duyên hải lấy theo đường độ cao 100m.

Đây là một miền núi cổ, nằm giữa khối Pu Hoạt ở phía Bắc và Kon Tum ở phía Nam với đặc điểm tự nhiên rất đa dạng và độc đáo.

Địa chất khu Bắc Trường Sơn

Cổ sinh: Bắc Trường Sơn (BTS) là địa máng bị sụt lún mạnh và được phủ một lớp trầm tích đá vôi dày. Hiện nay tạo thành dải đá vôi kéo dài ở phía Tây Quảng Bình.

Chu kì kiến tạo Hecxini: Các nếp uốn song song và so le kèm theo hoạt động mắc ma, xâm nhập granit đã tạo nên BTS ổn định, vững chắc.

Tân kiến tạo: Quá trình bán bình nguyên hóa Palêôgen làm san bằng và hạ thấp BTS. Sau đó được nâng lên dạng vồng, hiện tượng nghịch đoạn tầng đã tạo nên tính chất bất đối xứng của 2 sườn.

Địa hình khu Bắc Trường Sơn

Bắc Trường Sơn là miền núi thấp với độ cao trung bình từ 650m – 750m. Địa hình cao ở hai đầu, thấp ở giữa. Từ Bắc vào Nam khu này có 3 đơn vị địa mạo gồm:

+ Từ hữu ngạn sông Cả đến đèo Mụ Giạ: vùng núi trung bình, uốn nếp dạng khối làm thành một dải hẹp chạy dọc biên giới Việt – Lào, núi cao >1000m. Phía Đông là vùng đồi tỏa rộng xen các thung lũng, lòng chảo giữa núi. Phía Nam có khối núi Hoành Sơn.

+ Từ đèo Mụ Giạ đến Lao Bảo: Khu vực thấp nhất của Bắc Trường Sơn, là vùng đá vôi khô khan, hiểm trở, nhiều hang động với các khối đá vôi như Kẻ Bàng, Khe Ngang.

Giữa hai khối núi đá vôi trên là một dải núi về phía Đông. Phía Nam của núi đá vôi là vùng núi đá cát kết trơ trụi với hai bề mặt: bề mặt cao >1000m và bề mặt 300 – 400m có một dải bazan từ  Vĩnh Linh – Gio Linh – Cam Lộ – Lao Bảo tạo nên bán bình nguyên.

+ Từ Lao Bảo đến Hải Vân là vùng núi Tây Thừa Thiên địa hình >1000m, trên bề mặt nổi lên những đỉnh granit cao 1300-1800m.

Khí Hậu

✔ Mùa đông:

Chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc yếu và biến tính mạnh, phía Bắc có 3 tháng nhiệt độ <18°C, phía Nam không có tháng nào <20°C, gió mùa Đông Bắc ảnh hưởng mạnh ở sườn Đông.

✔ Mùa hè:

Ảnh hưởng mạnh của gió phơn Tây Nam nên nhiệt độ rất cao (38°C), độ ẩm không khí thấp (50%). Gió phơn Tây Nam thường xen kẽ với gió tín phong Đông Nam và khối khí xích đạo gây mưa, giảm bớt nóng bức trong mùa hè.

✔ Mưa:

Lượng mưa lớn, trung bình lớn hơn 2000mm/năm, ở vùng núi cao chắn gió lượng mưa thường trên 3000mm/năm, tại các đèo và thung lũng khuất gió là 1500mm/năm.

+ Mùa mưa chậm dần vào thu đông do ảnh hưởng mạnh của gió phơn Tây Nam.

+ Hai sườn Bắc Trường Sơn có mùa mưa trái ngược nhau.

+ Nguyên nhân gây mưa rất phức tạp:

  • Tháng 8,9 mưa do hội tụ nhiệt đới kết hợp với bão
  • Tháng 10,11 mưa do tín phong Bác Bán Cầu gặp gặp bức chắn địa hình.
  • Tháng 12,1 mưa do fron cực và tháng 5, 6 do ảnh hưởng củ TBg/Tm gây lũ tiểu mãn.

Thủy văn

Mạng lưới sông ngòi dày đặc, nhiều nước với mật độ trung bình khoảng 1,1km/km². Sông ngắn dốc, nhiều ghềnh thác, modul dòng chảy lớn, trung bình 35 – 50 l/s/km2.

Chế độ nước phân hóa theo mùa: B Hà Tĩnh lũ từ tháng 7-10, N Hà Tĩnh trở vào lũ từ tháng 8-11, lũ cực đại vào tháng 9-10, có lũ tiểu mãn vào tháng 5.

Mùa lũ lượng nước chiếm 45 – 90% tổng lượng nước năm, môdul dòng chảy  lớn. Lũ lên nhanh và rút nhanh.

Khu Bắc Trường sơn có các sông chính: các phụ lưu thuộc hữu ngạn sông Cả, Sông Gianh, sông Nhật Lệ,  sông Bến Hải, sông Thạch Hãn, sông Hương.

Thổ nhưỡng – sinh vật

✔ Thổ nhưỡng:

Quá trình feralit diễn ra mạnh hơn các khu phía Bắc, đất nhiệt đới lên cao hơn so với các khu khác 200 -300m. Khu này có các loại đất:

+ Đất feralit đỏ vàng trên đá phiến và cát kết, phát triển tới 700 -800m.

+ Đất feralit có mùn trên núi phát triển trên đá granit, tinh thạch cổ, ở độ cao 700,800-1700m.

+ Đất mùn alit chiếm một diện tích nhỏ.

+ Đất đỏ nâu trên đá bazan.

+ Đất dốc tụ phát triển ở thung lũng, đất thô pha cát, cuội sỏi, diện tích ít.

✔ Sinh vật

+ Rừng phát triển tốt, rừng nguyên sinh có năng suất lớn nhất và có nhiều loại gỗ quý.

+ Có sự giao thoa về thành phần loài phương B, phương N. Loài đặc hữu vẫn là họ dầu.

+ Có nhiều khu vườn quốc gia.

+ Có các kiểu rừng: rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới trên núi, rừng kín nửa rụng lá hơi ẩm đến hơi khô nhiệt đới núi thấp, trảng cỏ – cây bụi thứ sinh.

Trên đây là các đặc điểm các yếu tố tự nhiên nổi bật của khu Bắc Trường Sơn chi tiết, ngắn gọn nhất mà Thien Tube muốn chia sẻ cùng các bạn. Hi vọng bài viết giúp bạn thật nhiều trong học tập.